Proudly Imperfect is een lifestyle merk & community dat vrouwen inspireert zichzelf te zijn, van zichzelf te houden en in zichzelf te geloven, zodat ze het leven kunnen creëren waar ze werkelijk naar verlangen en meer geluk, succes en vervulling kunnen ervaren. Op deze website vind je diverse content op het gebied van body(love), mind(set) en soul(food), voor jouw dagelijkse dosis Proudly Imperfect inspiratie! 

© 2018 Proudly Imperfect

Heb jij last van perfectionisme? Dan wil je dit lezen! (+perfectionisme checklist)

Heb jij last van perfectionisme? Dan wil je dit weten! (+ checklist)

Streef jij altijd naar perfectie? Heb je het gevoel dat het nooit goed genoeg is? Wil je alles onder controle houden en ben je bang om te falen of fouten te maken? Dan is de kans groot dat jij last hebt van perfectionisme. Daarin ben je niet de enige; veel vrouwen (en mannen!) voelen tegenwoordig de druk om perfect te zijn. We vergelijken ons meer dan ooit met anderen, vooral op social media. Willen net zo succesvol, happy en perfect zijn zoals anderen om ons heen lijken.

We denken dat als we alles perfect doen of perfect zijn, we dat geluk en succes realiseren. Het ironische is dat je met perfectionisme juist het tegenovergestelde bereikt; het zorgt ervoor dat je jezelf belemmert om je gelukkig te voelen en je doelen te realiseren. Perfectionisme geeft vooral het gevoel dat je aan het overleven bent, in plaats van voluit te leven. Hoe kan dit? En belemmert perfectionisme jou ook? Je leest het in dit blog. 

Wat is perfectionisme?

Perfectionism is a self-destructive and addictive belief system that fuels the primary thought: If I look perfect, and do everything perfectly, I can avoid or minimize the painful feelings of shame, judgment, and blame. – Brené Brown 

Perfectionisme is de (onbewuste) drang om alles perfect te doen of om altijd perfect te zijn. Hoewel veel mensen denken dat perfectionisme een vorm van ambitie is, is dat het meestal niet.  Perfectionisme is namelijk vaak een onbewust en destructief overleefpatroon dat voortkomt uit de angst voor falen, mislukking en afwijzing. Met perfectionisme proberen we om pijn, schaamte, veroordeling en vooral afwijzing te voorkomen. 

Perfectionisten hebben enorm hoge verwachtingen van zichzelf, het leven en anderen. En vinden wat ze doen nooit goed genoeg. Ze leggen de lat te hoog voor zichzelf, wat zich uit in onrealistisch hoge doelen en eisen. Ze baseren hun eigenwaarde vooral aan wat ze presteren en denken vaak negatief over zichzelf en het leven. In vergelijking met het succes van anderen voelen ze zich niet goed genoeg, wat nog meer angst voor afwijzing oproept. 

Deze angst uit zich bij een perfectionist vaak op twee manieren, of in een combinatie van beiden:

Je gaat extreem hard werken om aan de onrealistische doelen en eisen te voldoen, en zet jezelf daarmee altijd onder druk. (De prestatiegerichte perfectionist.) Of je gaat juist vermijden en uitstellen. Je legt de lat dan juist te laat, uit angst om de onrealistische doelen niet te behalen of om te falen. (De vermijdende perfectionist.) Perfectionisme slaat dan om richting faalangst.

Heb jij last van perfectionisme?

Heb jij het vermoeden dat je last hebt van perfectionisme? En ben jij een prestatie gerichte perfectionist, een vermijden perfectionist of een beetje van allebei? Je herkent perfectionisme aan het volgende:

  • Je hebt hele hoge verwachtingen van hoe jij, anderen en het leven moeten zijn;
  • Bent bang om te falen en niet goed genoeg te zijn als je niet perfect bent of je prestaties niet perfect zijn;
  • Koppelt je eigenwaarde en zelfvertrouwen aan je prestaties en/of de waardering van anderen;
  • Vanuit vergelijking met anderen en door je focus op wat nog niet perfect is denkt vaak negatief over jezelf en je leven;
  • Bent kritisch naar jezelf, piekert veel en vindt het moeilijk om los te laten; 
  • Voelt regelmatig een onrust, onzekerheid, gemis van geluk of vervulling.
  • Want wat je ook doet, het is nooit goed genoeg (en je hoge ideaalbeeld is zelden te behalen); 
  • Je vindt kritiek krijgen en falen heel erg, want voor jouw gevoel maak je niet de fout maar ben je de fout;
  • Hecht veel waarde aan wat anderen van je vinden en wilt per se aardig gevonden worden;
  • Vindt dat je alles zelf moet oplossen en durft niet gauw om hulp of steun te vragen;
  • Laat mensen niet gauw dichtbij, en voelt je soms eenzaam/onbegrepen in gezelschap;
  • Denkt vaak zwart of wit, in alles of niets; het moet perfect of anders helemaal niet.

Je herkent prestatiegerichte perfectionist aan het volgende; 

  • Je moet hoe dan ook je hoge verwachtingen en ideaalbeeld behalen;
  • Het liefst zo snel mogelijk, in reuzenstappen en zonder te falen;
  • Je doet je vaak groter of sterker voor dan hoe je je voelt;
  • Wilt de beste zijn, succesvoller en perfecter dan anderen;
  • Stelt heel hoge eisen aan jezelf en de wereld om je heen;
  • Houdt rigide vast aan lijstjes, regeltjes en maniertjes;
  • Doet liever alles alleen om controle te houden en falen te voorkomen;
  • Gaat continu door om perfectie te behalen en kent je eigen grenzen niet;
  • Legt de lat heel hoog en neemt daardoor te veel hooi op je vork, waardoor je vaak gestrest en moe bent;
  • Mag pas genieten en rusten als een prestatie behaald is of takenlijst af is; 
  • Ervaart zelden voldoening, want het kan altijd beter en je moet nog meer bereiken;
  • Vecht tegen je emoties en zet je ‘happy’ masker op als je je rot voelt. 

Je herkent de vermijdende perfectionist aan het volgende;

  • Je doet soms liever niks, uit angst om je hoge verwachtingen en perfectie niet te behalen en te falen;
  • Houdt je liever stil of onzichtbaar en houdt je mening of ideeën vaak voor je;
  • Geeft je idealen/doelen snel op als deze niet makkelijk te behalen zijn;
  • Onderschat jezelf en denkt vaak ‘dat kan ik niet’;
  • Leidt je leven vooral gebaseerd op de verwachtingen en behoeften van anderen;
  • Bent een people pleaser, doet alles voor iedereen behalve voor jezelf;
  • Stelt doelen/dromen uit totdat alle condities perfect zijn of totdat je je beter voelt; 
  • Laat je afleiden van prioriteiten door druk te zijn met minder belangrijke zaken;
  • Maakt dingen niet af zodat het niet bekritiseerd kan worden;
  • Durft geen keuzes te maken of verantwoordelijkheid te nemen. Keuzes en verantwoordelijkheid leg je liever bij anderen neer; 
  • Vermijdt mensen als je je  rot voelt door je terug te trekken.

Is het altijd een belemmering?

Het bewust streven naar een zo goed mogelijk resultaat is een mooie drijfveer, en juist iets wat je mag stimuleren. Maar het wordt een ander verhaal als het nooit goed genoeg is, als je nooit tevreden bent. En vooral als je je niet bewust bent van je perfectionistische gedrag en het automatisch inzet. Dan word jij een slaaf van het perfectionisme, en kun je voor je gevoel niet anders. De kans is groot dat je er dan onder lijdt, in plaats van dat jij het perfectionistisch gedrag bewust inzet. Kijk maar eens naar het verschil: 

Positief (bewust) perfectionisme: 

Je gedraagt je af en toe bewust perfectionistisch en streeft vanuit een liefdevolle, interne gedrevenheid naar haalbare kwaliteit en realistische doelen. Je bent de baas over je perfectionistische gedrag, bepaalt zelf waar en wanneer het nodig is om perfectionistisch te zijn en kunt het daarna ook weer loslaten. Denk aan een tandarts of chirurg die heel secuur werkt. Het verhoogt bepaalde prestaties dan op de juiste momenten, wat bijdraagt aan een zo goed mogelijk resultaat waar je tevreden mee bent. Je ziet fouten en feedback als mogelijkheid om te groeien en te leren, en durft uitdagingen aan te gaan.

Belemmerend (onbewust) perfectionisme:

Als perfectionisme een onbewust en automatisch gedragspatroon is voortkomend uit angst, dan kun je de balans verliezen. Perfectionisme wordt dan de baas over jou. Je streeft vanuit deze angst automatisch en op een krampachtige manier naar een onhaalbaar ideaalbeeld. Je gaat tot het uiterste en daaroverheen om dat te bereiken. Toch ben je zelden echt tevreden met het resultaat. En soms ga je bepaalde uitdagingen juist uit de weg uit angst dat je zult falen en niet perfect bent. Beiden patronen zorgt ervoor dat je in een modus van ‘overleven’ komt in plaats van leven. Die donkere kant van perfectionisme blokkeert je ware zelf, werkt vaak destructief en kost heel veel energie.

Als je nog niet hebt geleerd om bewust en op een constructieve manier met perfectionisme om te gaan, dan ervaar je negatieve gevolgen van de hoge eisen die je stelt. Perfectionisme haalt dan kwaliteit van je leven flink naar beneden.

De ironie van perfectionisme 

De ironie van onbewust belemmerend perfectionisme is dat het juist succes en geluk in de weg staat. Misschien haal je voor de ogen van de buitenwereld mooie resultaten als jij een prestatiegerichte perfectionist bent. Maar wat je ook presteert, JIJ voelt je nooit tevreden. Je bent enorm kritisch op jezelf. Bovendien zet je jezelf fysiek en mentaal enorm onder druk wat veel stress geeft. Dit kan leiden tot paniek, onrust, vage lichamelijke klachten en zelfs tot overspannenheid. 

Als je juist de vermijdende stijl van perfectionisme ervaart, ben je ook nooit tevreden. Je hebt last van uitstelgedrag, presteert minder dan je kunt, en realiseert bepaalde doelen en dromen niet. Mentaal kun je hier flink onder lijden, want ook vermijden geeft stress! De stress en negatieve gedachten die gepaard gaan met perfectionisme halen je eigenwaarde en zelfbeeld flink naar beneden. Sommige perfectionisten ervaren na een tijd ook een depressie, angststoornis of eetstoornis. En dat terwijl ze juist hoopten dat perfectionisme hen tot meer geluk en succes zou leiden! 

Als perfectionist zit je vaak vast in een vicieuze cirkel; doordat je voor jezelf onhaalbaar doelen stelt, haal je deze nooit of zelden. En de angst om te falen leidt vaak tot uitstelgedrag of vermijding, waardoor je in zelfkritiek kunt vervallen en een lage eigenwaarde ontwikkelt.

Waar komt die drank naar perfectie vandaan?

Perfectionisme is een aangeleerd overleefpatroon dat je vaak al in je jeugd hebt ontwikkelend. Het hielp je toen om bij een groep zoals je familie of klas te horen en jezelf te beschermen tegen afwijzing.

Daarnaast hebben hoge verwachtingen van ouders, kritische ouders die ook perfectionistisch zijn, het altijd meer moeten presteren op school, de invloed van de media en culturele verwachtingen etc. ook invloed op het ontwikkelen van perfectionisme. Je neemt als kind namelijk de gedachtegang en het gedrag van je opvoeders en een groep over. Je ontwikkelt overtuigingen die hiermee in lijn liggen, zoals: “Ik moet altijd presteren en perfect zijn om waardevol te zijn.” “Of ik moet altijd braaf en stil zijn om waardering te krijgen.”

Met deze overtuiging stap je als kind de wereld in. Elke keer als je in een situatie kwam waarin je angst voelde om afgewezen te worden, verviel je onbewust in het perfectionistische gedrag. Dit herhaalde je gedurende je leven zo vaak onbewust, dat het nu als volwassene een automatisch patroon is geworden. (Meer hierover lees je in mijn boek Proudly Imperfect)

Gelukkig kun je er wat aan doen! 

Omdat je perfectionisme al zo lang met je meedraagt, voelt het voor jou nu misschien als ‘normaal’ om continu te streven naar perfectie. Of om dingen altijd perfect te móéten doen. Ook ik wist niet beter, omdat ik het altijd zo had gedaan. Ik was mij gaan identificeren met mijn perfectionistische gedrag. Daarmee zei ik eigenlijk tegen mezelf: dit ben ik, zo ben ik nu eenmaal. Met deze gedachte sloot ik als het ware een deur; de deur naar mogelijke verandering. 

Want wie jij in wezen bent, kun en hoef je niet te veranderen. Maar je gedrag, daar heb wel degelijk invloed op. En dat is goed nieuws voor als je niet meer belemmerd wilt worden door perfectionisme. Je kunt perfectionisme minder macht over je (leven) geven en er anders mee om leren gaan, waardoor je van overleven naar voluit leven kunt gaan! Hoe je beter om kunt gaan met perfectionisme, dat deel ik in een volgend blog.

Wil je meer over perfectionisme weten en direct aan de slag met tips en oefeningen? In mijn boek “Proudly Imperfect, van Miss Perfect naar je ware zelf,” leer je hoe je anders om kunt gaan met perfectionisme. En in het Proudly Imperfect werkboek kun je direct aan de slag met diverse oefeningen. Download hem hier gratis!
No Comments

Leave a Reply